آشنایی با اجزای اصلی سرنگ

سرنگ یکی از پرکاربردترین تجهیزات پزشکی برای برداشت، انتقال و تزریق مایعات است. هر سرنگ از چند بخش اصلی تشکیل شده که هر کدام نقش مهمی در عملکرد صحیح، دقت تزریق و ایمنی کاربر دارند.

۱ ) Plunger Stopper (گسکت یا استاپر پیستون)

گسکت، قطعه‌ای از جنس لاستیک پزشکی است که در انتهای پیستون قرار دارد و با ایجاد آب‌بندی مناسب، از نشت دارو بین پیستون و محفظه سرنگ جلوگیری می‌کند. لبه جلویی این قطعه، مرجع خواندن حجم مایع در سرنگ بوده و به تخلیه کامل دارو با حداقل حجم باقیمانده (Dead Space) کمک می‌کند.

۲  Scale Markings ((خطوط مدرج)

خطوط مدرج روی بدنه سرنگ برای اندازه‌گیری دقیق حجم مایعات طراحی شده‌اند و معمولاً بر حسب میلی‌لیتر (mL) یا کسری از میلی‌لیتر نمایش داده می‌شوند. در مقابل، سرنگ‌های انسولین بر اساس واحد بین‌المللی انسولین (Units) درجه‌بندی می‌شوند. به عنوان مثال، در سرنگ‌های U-100، حجم ۱ میلی‌لیتر معادل ۱۰۰ واحد انسولین است؛ بنابراین برای تزریق ۰٫۳ میلی‌لیتر انسولین باید سرنگ تا علامت ۳۰ واحد پر شود.

۳ Barrel ((محفظه سرنگ)

محفظه سرنگ، استوانه‌ای شفاف و مدرج است که دارو یا محلول تزریقی در آن نگهداری می‌شود. شفاف بودن محفظه امکان مشاهده محتویات، تشخیص وجود حباب هوا و اندازه‌گیری دقیق حجم مایع را فراهم می‌کند.

۴ Finger Flanges ((تکیه‌گاه انگشت)

تکیه‌گاه‌های انگشت، دو زائده در انتهای محفظه سرنگ هستند که محل قرارگیری انگشت اشاره و انگشت میانی را فراهم می‌کنند. این بخش باعث افزایش کنترل، پایداری و سهولت کار هنگام آسپیراسیون یا تزریق می‌شود.

۵ Plunger Rod ((میله پیستون)

میله پیستون، بخش متحرک سرنگ است که با حرکت رو به عقب، موجب ایجاد فشار منفی و مکش مایع به داخل محفظه می‌شود و با حرکت رو به جلو، فشار لازم برای خروج کنترل‌شده دارو را فراهم می‌کند.

۶ Thumb Pad ((تکیه‌گاه شست)

تکیه‌گاه شست در انتهای میله پیستون قرار دارد و محل اعمال نیرو توسط انگشت شست است. طراحی ارگونومیک این قسمت، کنترل بهتر بر سرعت و دقت تزریق را برای کاربر فراهم می‌کند.

منابع:

1. ISO 7886-1:2017. Sterile hypodermic syringes for single use — Part 1: Syringes for manual use. International Organization for Standardization (ISO), Geneva, Switzerland.
2. WHO – WHO Best Practices for Injections and Related Procedures Toolkit
3. Becton, Dickinson and Company (BD). BD Plastipak™ Hypodermic Syringe – Product Information and Syringe Components.