ترس از سوزن یکی از شایع‌ترین ترس‌های پزشکی است. بسیاری از افراد هنگام خون‌گیری، واکسیناسیون یا تزریق دارو احساس اضطراب می‌کنند و در برخی افراد این ترس به فوبیای سوزن (Needle Phobia) تبدیل می‌شود که ممکن است مانع دریافت درمان‌های ضروری شود.
در افراد مبتلا، مشاهده سوزن یا حتی فکر کردن به تزریق می‌تواند باعث بروز علائمی مانند اضطراب، افزایش ضربان قلب، تعریق، سرگیجه، تهوع و در برخی موارد واکنش وازوواگال (Vasovagal Response) شود که ممکن است با افت فشار خون و غش همراه باشد.
خوشبختانه با رعایت چند راهکار ساده، می‌توان این اضطراب را تا حد زیادی کنترل کرد.
۱. زمان مناسبی برای تزریق انتخاب کنید
در صورت امکان، تزریق را در ساعات اولیه روز انجام دهید. این کار باعث می‌شود زمان کمتری را صرف نگرانی درباره تزریق کنید و اضطراب شما در طول روز افزایش پیدا نکند.
۲. از تکنیک‌های آرام‌سازی استفاده کنید
پیش از تزریق، چند دقیقه برای آرام کردن ذهن و بدن خود اختصاص دهید. تمرین‌هایی مانند تنفس عمیق، تمرکز بر تنفس (Mindfulness) یا سایر تکنیک‌های آرام‌سازی می‌توانند به کاهش اضطراب کمک کنند.
۳. تکنیک تنش عضلانی (Applied Tension)
اگر سابقه غش یا احساس ضعف هنگام تزریق دارید، پزشک ممکن است استفاده از تکنیک Applied Tension را توصیه کند. این روش با افزایش موقت فشار خون، احتمال بروز واکنش وازوواگال را کاهش می‌دهد.
برای انجام این تمرین:
- در وضعیت راحت بنشینید.
- عضلات پاها، بازوها و تنه را حدود ۱۰ تا ۱۵ ثانیه منقبض کنید تا احساس گرما یا قرمزی خفیف در صورت ایجاد شود.
- سپس عضلات را حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه شل کنید.
- این چرخه را حدود ۵ بار تکرار کنید.
- از منقبض کردن عضلات سر و گردن خودداری کنید.
بهتر است پیش از انجام این تکنیک، به‌ویژه در صورت ابتلا به بیماری‌های قلبی یا عروقی، با پزشک مشورت شود.
۴. از همراه کمک بگیرید
در صورت امکان، یکی از اعضای خانواده یا دوستان در زمان تزریق همراه شما باشد. همچنین بهتر است فردی که تزریق را انجام می‌دهد از ترس یا اضطراب شما آگاه باشد تا بتواند با توضیح مراحل کار و ایجاد فضای آرام، احساس امنیت بیشتری برای شما فراهم کند.
۵. حواس خود را منحرف کنید
هنگام تزریق، از نگاه کردن به سوزن خودداری کنید. گوش دادن به موسیقی، صحبت با فرد همراه، تماشای تلویزیون یا تمرکز بر یک موضوع دیگر می‌تواند اضطراب را کاهش دهد.
۶. به اهمیت درمان فکر کنید
به خود یادآوری کنید که تزریق بخشی از روند درمان یا پیشگیری از بیماری است و مزایای آن بسیار بیشتر از ناراحتی کوتاه‌مدت ناشی از ورود سوزن خواهد بود.
۷. در صورت ادامه ترس، از پزشک کمک بگیرید
اگر ترس از سوزن باعث شده است از انجام واکسیناسیون، آزمایش خون یا دریافت داروهای ضروری خودداری کنید، حتماً موضوع را با پزشک یا روان‌شناس مطرح کنید. در بسیاری از موارد، روش‌هایی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT)، مواجهه تدریجی (Exposure Therapy) یا سایر مداخلات روان‌شناختی می‌توانند به کاهش یا درمان فوبیای سوزن کمک کنند.
منابع
- McLenon J, Rogers MAM. The fear of needles: A systematic review and meta-analysis. Journal of Advanced Nursing. 2019;75(1):30–42.
- Öst LG, Sterner U. Applied tension: A specific behavioral method for treatment of blood phobia. Behaviour Research and Therapy. 1987.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Reducing pain and anxiety associated with vaccination.